Populisti svih zemalja se ujedinjuju: Trumpov savjetnik kao glasnik mračnog saveza

Godine 1965. Henry Kissinger je napisao knjigu „The Troubled Partnership“, u kojoj je ispitao tenzije koje su uticale na transatlantski savez tokom Hladnog rata. On tvrdi da je stabilan međunarodni poredak tražio liderstvo Sjedinjenih Država – moćnog modela za demokratiju u svijetu – podržan snažnim vezama sa Evropom. Kisindžer vjerovatno nikada nije zamišljao da će manje od šest decenija kasnije SAD igrati, upravo, suprotnu ulogu, u pojavi nove, mračnije verzije transatlantskog saveza.

Pogledajmo prošlonedeljnju konvenciju francuskog ekstremno desnog Nacionalnog fronta. Nakon što je ponovo izabran za lidera partije, Marine Le Pen je objavila da novo ime stranke. Počasni gost na ovom događaju bio je niko drugi nego bivši glavni strateg Donalda Trumpa Stephen Bannon.

“Sve sjajne svjetske istorijske činjenice i ličnosti se pojavljuju, da tako kažemo, dva puta”, napisao je Karl Marks, “prvi put kao tragedija, drugi kao farsa”. Bilo bi lako staviti konvenciju u Lillu u kategoriju “farsa” kategorija. Na kraju krajeva, Le Pen i Bannon su politički odbaceni.

Le Pen izgubila je prošlogodišnje predsedničke izbore u Francuskoj od Emmanuela Macrona.

Osim toga, njenu poziciju ugrožava mnogo mlađa i intelektualno impresivna nećakinja Marion Maréchal-Le Pen, koja je na februarskom skupu konzervativne političke akcije (CPAC) u Washingtonu, govorila prije potpredsjednika SAD Mike Pencea.

Što se tiče Bannona, Tramp ga je otpustio u augustu 2017. godine. Bannonovo prisustvo na Lilovom događaju bilo je paradoksalno. Napokon, njegov otpuštanje je bilo djelimično ukorenjeno u njegovom ekstremizmu, dok je Le Pen trenutno pokušava da proširi podršku svoje partije omekšavajući svoj imidž.

Ipak, u drugom smislu, njegovo učešće je imalo savršenog smisla, pošto je odražavalo kontinuirani razvoj transatlantskog populističkog saveza, mračnu varijaciju “geografije vrijednosti” na kojoj je zasnovan NATO.

Uprkos Bannonovim političkim problemima, on tvrdi da se “plima istorije” neodoljivo kreće prema populistima. Iz njegove perspektive, sa Trumpom u Bijeloj kući, događajem koji je destabilizovao svjetski poredak koji Bannon i njemu slični žele spaliti – samo je pitanje vremena kada će Evropa slijediti iste korake.

Bilo bi opasno odbaciti Bannonovu viziju kao osnovano. Macron je možda osvojio taj dan u Francuskoj, ali izborna pobeda Trumpa nije bila iznenađenje. Niti je rezultat populističkih partija na izborima u Italiji iznenađenje.

Čak i Njemačka je, do izvjesnog stepena, postala žrtva populističkih snaga. U zemlji koja je bila vakcinisana protiv populizma zbog nacističke istorije, ovo je posebno uznemirujuće. Demokratija je osjetljivija nego što se čini i nikada se ne može uzeti zdravo za gotovo.

Pa kako da zaustavimo populističku plimu? Za početak, političke elite sa obje strane Atlantika koji još uvijek vjeruju u liberalnu demokratiju moraju priznati da su oni odgovorni za porast populizma, zbog toga što nisu dovoljno odgovorili na zabrinutost birača. Oni moraju neumorno raditi kako bi pronašli prava rješenja problema, od nejednakosti do migracije, koji su pojačali podršku populističkim snagama. Ova riješenja moraju se baviti ne samo tehničkim izazovima, već i osećajima građana – koja su vješto uhvaćena od strane populista – oduzimanja prava i gubitka identiteta.

Naravno, američke demokrate moraju takođe naći ubjedljivog kandidata da se kandiduje protiv Trumpa na predsjedničkim izborima 2020. godine. I Francuska i Njemačka moraju nastaviti evropskom integracijom. Ovdje, Francuska ima posebnu odgovornost, pod Macronovim rukovodstvom.

Ali, nemojte napraviti greško: suprotno onome što je Bannon rekao u Lillu, Macron, a ne Le Pen i njena rebrendirana partija – drži ključ budućnosti demokratije u Francuskoj. Ako ne uspije učiniti da sistem radi za birače Francuska bi mogla krenuti putem SAD, postavljajući opasan presedan za ostatak Evrope. U takvom scenariju, transatlantski savez bi zaista bio u dubokoj nevolji, kao cijeli svijet.